Av. Veysel Tayyar
Av. Veysel Tayyar
veyseltayyar@kentgazetesi.com
WIKIPEDIA’YA ERİŞİM ENGELLENEMEZ!
  • 0
  • 20 Ocak 2020 Pazartesi
  • +
  • -


Değerli okurlarım.Anayasa Mahkemesi, 28 Nisan 2017 tarihinde Türkiye’deWikipedia sitesinin erişiminin engellenmesi suretiyle ifade özgürlüğüne yapılan müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olmadığına ve Anayasa’nın 26. maddesinin ihlal edildiğine karar verdi. Bu kararla birlikte Wikipedia sitesi üzerindeki erişim engeli de kaldırılmış oldu.
Ben de bugün mezkûr kararın hukuki değerlendirmesini yaparak tüm detaylarını ve hangi hakkın nasıl ihlal edildiği sonucuna ulaşıldığını sizler için anlatacağım.
***

İLGİLİ YASALMEVZUAT

4 Mayıs 2007 tarihli ve 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun’un “Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi” başlıklı 8/A maddesinin (I). fıkrası aynen şöyledir:

“Yaşam hakkı ile kişilerin can ve mal güvenliğinin korunması, millî güvenlik ve kamu düzeninin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi veya genel sağlığın korunması sebeplerinden bir veya bir kaçına bağlı olarak hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde, Cumhurbaşkanlığı veya millî güvenlik ve kamu düzeninin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi veya genel sağlığın korunması ile ilgili bakanlıkların talebi üzerine Başkan tarafından internet ortamında yer alan yayınla ilgili olarak içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararı verilebilir. Karar, Başkan tarafından derhâl erişim sağlayıcılara ve ilgili içerik ve yer sağlayıcılara bildirilir. İçerik çıkartılması ve/veya erişimin engellenmesi kararının gereği, derhâl ve en geç kararın bildirilmesi anından itibaren dört saat içinde yerine getirilir.”

Yukarıdaki madde hükmünde Başkan ifadesiyle Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanı kastedilmektedir. Öyleyse erişim engeli kararı ancak ve ancak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanı tarafından alınabilecektir.

Anayasa Mahkemesi, internet yayınının demokratik toplum düzenini tehlikeye atıp atmadığının belirlenmesi daha ileri bir incelemeyi gerektiriyorsa yayınların idare tarafından engellenmesi biçimindeki usul yerine yine 5651 sayılı Kanun’un 8/A maddesinde öngörülmüş olan “mahkeme yolunun” işletilmesi gerektiğini kabul etmektedir.

İHLÂL APAÇIK ORTADA!

Anayasa Mahkemesi, Wikipedia sitesinin tümüne erişiminin engellenmesiyle Anayasa’nın 26. maddesinin ihlal edildiğini aşağıdaki ifadelerle dile getirmiştir:

  • URL adreslerinde yer alan maddeler incelendiğinde iddiaların önemli bir kısmının ulusal ve uluslararası basında yer alan haberlere dayandırıldığı görülmektedir. Wikipedia’ya erişim engellenmiş olmakla birlikte referans yapılan bu kaynakların tamamına yakını internet üzerinden erişilebilir durumdadır.
  • 5651 sayılı Kanun kapsamında erişimin idarece engellenmesi yolu ancak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde işletilmesi gerekli bir yoldur. Ancak somut olayda erişimin engellenmesi kararına konu URL adreslerinde yer alan yayınların içeriği ile sınırlama sebebi arasındaki ilişki ortaya konmadığı gibi gecikmesinde sakınca bulunan bir durumun varlığı da gösterilmemiştir.
  • “Milli güvenlik, kamu düzeninin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi” gibi ibarelerin keyfî uygulamalara yol açacak şekilde ve geniş yorumlanması ifade özgürlüğünün ihlaline sebebiyet verebilecektir. Başvuru konusu olaydaki erişimin engellenmesi kararında, iki URL adresinde yer alan içeriğe “milli güvenlik ve kamu düzeninin korunması” kapsamında müdahale etmeyi haklı kılacak somut herhangi bir gerekçe gösterilmemiştir.
  • Erişimin engellenmesi kararının ardından bağımsız ve gönüllü Wikipedia editörleri tarafından karara konu maddeler üzerinde kapsamlı değişiklikler yapılmış, maddeler daha tarafsız ve özenli bir üslupla yeniden kaleme alınmaya çalışılmış, güvenilirliği düşük ve doğrulanamayan içerikler ve bu içeriklerin alıntılandığı kaynaklar çıkarılmıştır. Söz konusu maddeler bugün dahi güncellenmeye devam etmektedir. Buna karşılık idare ve derece mahkemeleri internet sitesinin bu sürekli yaşayan bir ansiklopedi olma özelliğini kararlarında gözetmemişlerdir.
  • Mevcut durumda erişimin engellenmesi tedbiri sürekli hale gelmiştir. Bu şekilde süresiz hale gelen kısıtlamaların ifade özgürlüğü üzerinde oldukça orantısız bir müdahale teşkil edeceği açıktır.

Sosyal Medyada Paylaşın:

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?